خرانق روستایی زیبا در دل کویر

در همسایگی کویر های مرکز ایران، شهرها و روستاهایی بنا شده اند که با فرهنگ و اقلیم کویری خو گرفته اند. شاید کویر در نگاه و برداشت اول، برخی فاکتورهای منفی را به ذهن شما وارد کند اما کویر در واقع تجلی گاه زیبایی هایی خارق العاده از طبیعت و همچنین هنر معماری کم نظیر ایرانی است. هر گوشه ای از کویر با تمام خشکی و گرمایش که بگردید، باز هم می تواند نشانه های حیات را در سکونت گاه های مردم این شهر بیابید. در گوشه گوشه های مناطق کویری بناهایی بنا شده اند تا این سکونت گاه ها را در گذر زمان استوار و پایدار نگه دارند.

خرانق روستایی زیبا در دل کویر

در این مطلب می خواهیم سری به روستای زیبای خرانق در شهرستان اردکان یزد بزنیم، روستایی در ۸۵ کیلومتری شهر یزد. این منطقه را می توان با پوشش جانوریش که شامل جانورانی مثل: کل، بز، میش، سیاهگوش، یوزپلنگ، گربه وحشی، قوچ و هوبره شناخت. از عوامل دیگری که نظر بسیاری را به این منطقه جلب می کند وجود معادن سنگ آهن چادرملو، اروانیوم ساغند، باریت روی و گرانیت است. آب و هوای خرانق نسبت به یزد تا حدودی خنک تر می باشد چرا که این روستا در ناحیه ی کوهستانی یزد واقع شده و همین امر باعث کاهش دما می شود. این روزها جمعیت این روستای کوچک به حدود ۴۳۵ نفر می رسد. روستا به دوبخش جدید و قدیم تقسیم شده که بیشتر ساکنین آن در بخش جدید روستا سکونت دارند.

روستای خرانق با توجه به معادنی که در این منطقه وجود دارد از نظر اقتصادی جایگاه ویژه ای در کشور دارد و از مراکز مهم اقتصادی موجود در کشور به حساب می آید. از امکاناتی که برای این روستا فراهم است می توان به حمام، نانوایی، آب لوله کشی، برق ، دو مدرسه ی ابتدایی و دو مدرسه ی راهنمایی و همچنین یک کتابخانه ی عمومی اشاره کرد که روستای های هم جوار نیز از آن ها استفاده می کنند. اگر چه روستای خرانق از روستای های قدیمی به حساب می آید و پیشینه ای غنی دارد اما از نظر وجود ذخایر زیر زمینی و بهرمندی از سفره  های آبی بسیار فقیر بوده و مناطق اطراف آن به شدت از کمبود آب رنج می برند و در معرض فرسایش، تخریب و نفوذ شوری قرار دارند. این معضل به حدی پیش رفته که لایه های گچ و نمک بیشتر منطقه را سفید پوش کرده اند.

با اینکه خرانق در استان یزد و در منطقه ای کویری قرار دارد اما همجواری آن با مناطق کوهستانی باعث شده تا دمای این روستا به طور سالانه و میانگین حدود ۵.۱۵ درجه ی سانتی گراد را ثبت کند و به طور سالیانه نیز ۷۵ میلی متر نیز بارندگی داشته باشد. آب و هوای این منطقه را می توان از نوع آب و هوای فراخشک معتدل دانست.

با توجه به هوای خنک تری که این روستا نسبت به مناطق مجاور دارد، این روستا را می توان یکی از مقاصد ییلاقات دانست. این روستا در سردترین حالت ، شب ها دمای ۱۲ درجه ی سانتی گراد زیر صفرو در گرم ترین حالت، روز های گرم تابستان، دمای ۴۲ درجه ی سانتی گراد بالای صفر را تجربه می کند.

با توجه به شرایط ویژه ای که این منطقه دارد، در واقع به زیستگاهی خاص و امن برای سه گونه ی یوزپلنگ، کل، بز، قوچ و میش به حساب می آید که هر کدام به نوبه ی خود از جانوران ارزشمند منطقه و کشور به شمار می آیند. یوزپلنگ، پلنگ، جبیر، قوچ و میش، کل و بز، کفتار، کاراکال، گربه وحشی، خرگوش، روباه معمولی و انواع جوندگان دیگر نیز در این منطقه زندگی می کنند.

اگر به دنبال سند و گواهی برای پی بردن به قدمت چند هزار ساله ی خرانق هستید، می توانید سری به روستای مفیدی از توابع بخش خرانق بزنید. در آنجا می توانید سنگ نگاره هایی را مشاهده کنید که تاریخ اردکان را به قرن های پیش برمی گرداند. یکی دیگر از جاذبه های گردشگری این منقطه، خانه های چند هزار ساله ای است که تا همین ۳۰ سال پیش هنوز روستایی ها در آن ها زندگی می کردند. قلعه خشتی خرانق نیز در کنار منارجنبان های زیبایش یکی دیگر از جاذبه های دست نخورده ی تاریخی این منطقه است. هرچند که چشم امید این قلعه ی قدیمی هنوز به دست کسانی است که برای استوار ماندنش می کوشند. در ادامه به معرفی بناهای تاریخی می پردازیم که برای هر جهانگرد و ایرانگردی که به این منطقه سفر می کنند چشم نواز است.

کاروانسرای خرانق

کاروانسرای خرانق

این کاروانسرا از نوع کاروانسراهای دشتی می باشد. این نوع از کاروانسرا ها معمولا یک طبقه می باشند. سبک این بنا را در کتیبه ها با نام سبک شاه عباسی درج کرده اند. این کاروانسرا دارای سه تیمچه ی مسقف و یک تیمچه ی بدون سقف می باشد که صفه های آن بیشتر نوک تیز و شیب دار هستند.

بام های این کاروانسرا مسطح و کم شیب بوده و سقف های اتاق ها و سالن ها بزرگ قوسی هستند. سقف تیمچه ها با آجر پوشیده شده اند و و از قابلیت انعکاس صدا نیز برخوردارند. یعنی اگر کسی وسط هر تیمچه بایستد و پایش را بر زمین بکوبد، صدای ضربه ی او در سقف گنبدی شکل فضا تکرار می شود.

این کاروانسرا  به سبک حیاط مرکزی ساخته شده به شکلی که اتاق ها و صفه ها به شکل هلالی به دور حیاط مرکز گرداگرد قرار گرفته اند. نمای خارجی این بنا با آجر کاری های خاص، کاشی کاری، گچ بری و سنگبری ها تزیین شده است. دروازه ی ورودی نیز با هنر آجر کاری خاصی مزیین شده است. جهانگردان بسیاری از کاروانسرای خرانق در سفر نامه های خود نام برده اند. این مکان امروزه بعد از گذراندن یک دوره ی بازسازی به مکانی برای استراحت کویر نوردان تبدیل شده است.

پل خرانق

پل خرانق

پل خرانق یکی دیگر از جاذبه های گردشگری این منطقه به حساب می آید. این پل از جمله ی پل های دومنظوره ی موجود در جهان است به طوری که در فصول خاصی آب هم از زیر آن و هم از روی آن گذر می کند. این پل که به سبک ساسانی – رومی ساخته شده است در نوع خود کم نظیر بوده و از قدیمی ترین پل های انتقال آب نیز به شمار می آید که از لحاظ معماری هر ببیننده ای را مجذوب تماشای خود می کند. از مسالح استفاده شده برای ساخت این پل می توان به سنگ و ملات  و ساروج اشاره داشت. دهانه های این پل باستانی به سبک رومی ها ساخته شده و با سنگ و گچ نیز تاق زده شده اند.

آب انبار خرانق

این بنا را در روستای ساغند ، در مسیر خراسان و در نیم فرسخی رباط غرق شده ی منسوب به شاه عباس اول صفوی خواهید یافت.

منارجنبان خرانق

منارجنبان خرانق

اگر می خواهید تنها منارجنبان تمام خشتی جهان را مشاهده کنید باید به خرانق سفر کنید. شاید اگر اطلاع رسانی بهتری می شد روزانه هزاران نفر از عاشقان میراث کهن به دیدن آن می شتافتند. این بنا به دلیل معماری خارق العاده اش با نیروی دست نیز به حرکت در می آید. این بنا یکی از بی نظیر ترین منارجنبان های دیدنی جهان است که برای تزیین آن به هیچ وجه از کاشی کاری استفاده نشده است و بدنه ی آن تماما از خشت است. این بنا متعلق به دوره ی ساسانیان می باشد. این بنا در قسمت شمال مسجد جامع خرانق واقع شده و جالب است که قدمت منارجنبان از مسجد بیشتر است. این بنا دارای سه طبقه بوده و دو راه پله ی مجزا نیز دارد برای بالا و پایین آمدن. تکان های این منارجنبان به راحتی با چشم قابل دیدن است.

نوشته شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۷ توسط سیروگشت با موضوع ایرانگردی
تبلیغات چپ