کلیسای ایاصوفیه استانبول

بناهای تاریخی مهم بسیاری در استانبول وجود دارند اما این بنای مقدس که به دستور جاستینیان، امپراطور بزرگ بیزانس در سال ۵۳۷ میلادی به عنوان کلیسا تقدیس شد و در سال ۱۴۵۳ با فتح استانبول نیز به مسجد تبدیل شد اهمیت ویژه ای دارد. در ادامه تحولات تاریخی این بنا، باید اشاره کنیم که در سال ۱۹۳۵ نیز آتاتورک این بنا را به عنوان موزه اعلام کرد تا هر آنچه از شکل و شیوه معماری خلاقانه، تاریخچه غنی و پربار، اهمیت مذهبی و زیبایی بی نظیر و فوق العاده ی این کلیسا به جا مانده است، برای آیندگان حفظ شود. در ادامه با سیر و گشت همراه شوید تا شما را بیشتر با کلیسای ایاصوفیه استانبول آشنا کنیم.

 کلیسای ایاصوفیه استانبول

طبقه همکف کلیسای ایاصوفیه استانبول

هنگامی که وارد ساختمان می شوید و به سمت داخل ایوان غربی (هشتی) کلیسا قدم برمی دارید، به بالا نگاه کنید تا موزائیک های براق و درخشان را که سمبلی از عیسی مسیح (فرمانروای کل بشریت) بر سردر بزرگترین مدخل (مدخل سلطنتی) به نمایش گذاشته شده اند را ببینید. از این مدخل وارد فضای اصلی این ساختمان شوید که به دلیل گنبد و سالن بزرگ کلیسا و همچنین موزائیک های طلایی اش بسیار معروف است.

نقطه کانونی و مرکز توجه در این طبقه، برآمدگی دیوار شرقی و گنبدی شکل یا طاسچه کلیسا بوده که پوشیده از موزائیک های مجلل و باشکوهی از قرن نهم می باشد و نقاشی مریم مقدس و کودکی حضرت مسیح را به نمایش می‌گذارند. موزائیک های روی طاسچه این دیوار گنبدی، زمانی دو فرشته مقرب الهی یعنی جبرئیل و میکائیل را به تصویر می کشیدند که امروزه تنها تکه هایی از آن به جا مانده اند. امپراتورهای بیزانس بر روی تخت پادشاهی یا اریکه که در نقطه مرکزی و در بخشی که با سنگ مرمر منبت کاری شده تاج گذاری می شدند.

کلیسای ایاصوفیه استانبول

تزیینات اضافی که در دوره عثمانی صورت گرفته عبارتند از منبر (سکوی خطابه) و محراب (قبله نماز گزار که جهت مکه را نشان می دهد)، مدالیون تزئیناتی بزرگ که با حروف عربی طلاکاری و حکاکی شده اند و یک کتابخانه مزین در پشت فضای مرکزی کلیسا.

 اگر به قسمت شمال شرقی نگاه کنید (چنانچه رو به روی طاسچه قرار دارید) باید بتوانید موزائیک هایی که در طاسچه (نیم دایره) شمالی قرار دارند را ببینید. هرچند اخیرا به دلیل برج داربستی که برای کارهای ترمیم و بازسازی بنا استفاده می شود، امکان دیدن این موزائیک ها را میسر نمی کند. این سه موزائیک نقاشی های قرن نهم از مقدسین ایگناتیس جوان، جان کریسوستوم و ایگناتیس تئودوریوس هستند. در سمت راست آن ها و بر روی یکی از سه گوش های مقعر زیر گنبد، موزائیکی از قرن چهاردهم وجود دارد که چهره ی اسرافیل را نشان می دهد (فرشته ای دارای شش بال که مسئولیت حفاظت از عرش الهی را بر عهده دارد).

در راهروی جانبی و در قسمت زیرین پلکان طبقه ی بالا، ستونی قرار دارد که رویه ی پوسیده ای از جنس مس داشته و سوراخی در آن ایجاد شده است. بنا به افسانه ها، روایت شده است که این ستون به ستون گریان معروف است و توسط سنت جورج یا جورج مقدس معجره گر متبرک شده و گفته می شود در صورتی که یک انگشت در این سوراخ قرار داده شود و انگشت نمناک یا گریان بیرون بیاید، بیماری ها و ناراحتی ها شفا می یابند.

 

گالری طبقه بالا

برای رسیدن به گالری، از پلکان برگردان در انتهای شمالی و از درون هشتی کلیسا بالا بروید. در گالری جنوبی (مستقیم به جلو و سپس به سمت چپ درگاه مرمری قرن ششم)، بقایای موزائیک دیزیز باشکوه (آخرین دادرسی) قرار دارد. این موزائیک های قرن سیزدهم، حضرت مسیح را به همراه مریم مقدس در سمت راست و جان بپتیست را در سمت چپ نشان می دهند.

جلوتر که بروید، در قسمت انتهای شرقی گالری (طاسچه)، موزائیکی از قرن یازدهم وجود دارد که حضرت مسیح را نشان می دهد که به همراه ملکه زوئی و کنستانتین نهم بر تخت سلطنت نشسته اند.

در سمت راست زوئی و کنستانتین یک موزائیک از قرن دوازدهم وجود دارد که مریم مقدس، امپراطور جان کامننوس دوم و ملکه ایرن را به تصویر می کشد. امپراطوری که با نام ” جان مهربان” شناخته شده در سمت چپ مریم مقدس و ملکه ایرن که به اعمال خیر و نیک شناخته شده بود، در سمت راست مریم مقدس به نمایش گذاشته شده اند. آلکسیس، پسر آن دو که با فاصله ی کمی پس از ساخت این نقاشی درگذشت، در کنار ملکه ایرن به تصویر کشیده شده است.

 کلیسای ایاصوفیه استانبول

خارج ساختمان

وقتی از ایوان غربی یا هشتی کلیسا به سمت بیرون قدم برمی دارید، حتما به پشت سر خود نگاهی و نقاشی های موزائیکی قرن دهم از کنستانتین بزرگ، مریم مقدس و امپراطور جاستینیان را بر طاسچه ی راهروی ورودی را تماشا کنید. کنستانتین که در سمت راست مریم مقدس و کودک در آغوشش یعنی حضرت مسیح قرار دارد، شهر استانبول را به او تقدیم می کند و جاستینیان در سمت چپ مسجد ایاصوفیه را پیشکش وی می کند.

هنگامی که از دروازه ی زیبای کلیسا خارج می شوید که یک دروازه ی باشکوهی از جنس برنز است و قدمت آن به قرن دوم قبل از میلاد برمی گردد، در سمت چپ شما راهرویی وجود دارد. این راهرو به حیاط کوچکی ختم می شود که زمانی بخشی از تعمیدگاه قرن ششم بوده است. در قرن هفدهم این تعمیدگاه به آرامگاه های سلطان مصطفی یکم و ابراهیم یکم تبدیل می شود. حوض بزرگ سنگی موجود در این حیاط اصلی، بدون بازسازی می باشد.

روبروی مسجد ایاصوفیه حمام خرم بانو (حمام ایاصوفیه خرم سلطان) قرار دارد که بین سال های ١٥٥۶ و ١٥٥٧ احداث شده است. معمار و طراح این حمام سنان بوده و دستور ساخت آن را سلطان سلیمان به وی داده بود. این بنا به نام همسرش خرم سلطان بنا شد، خرم سلطان همسر سلطان سلیمان بودکه تاریخ او را با نام رکسلانا هم می شناسد.

منبع: lonelyplanet.com

نوشته شده در ۱۱ خرداد ۱۳۹۷ توسط سیروگشت با موضوع جاذبه های توریستی
تبلیغات چپ