کلیسای سنت استپانوس | اطلاعات و تصاویر

صومعه یا کلیسای سنت استپانوس یا کلیسای استفانوس مقدس، بعد از کلیسای تادئوس مقدس، دومین کلیسای ارمنی مهم در ایران محسوب می‌شود. این بنای تاریخی در استان آذربایجان شرقی و در 16 کیلومتری غرب شهر جلفا و 3 کیلومتری جنوب رودخانۀ ارس قرار دارد که این محل به نام «قزل وانک» یا «صومعۀ سرخ» معروف است. این کلیسا در کنار رودخانۀ ارس در دره‌ای عمیق واقع شده و در نزدیکی مرز ایران و جمهوری خودمختار نخجوان قرار دارد. کلیسای سنت استپانوس در قرن نهم بعد از میلاد مسیح ساخته شد، اما در اثر زمین‌لرزه آسیب جدی دید و در دورۀ صفوی مورد بازسازی قرار گرفت. همچنین در دوره‌های قاجار و عباس میرزا اقداماتی برای حفظ و ترمیم این اثر انجام گرفت. این کلیسا بخشی از مجموعه آثار رهبانی ارامنه ایران است و در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.

کلیسای سنت استپانوس

تاریخچه

ناتانائیل، یکی از دوازده حواری مسیح، حدوداً در سال 62 بعد از میلاد، کلیسایی را در این منطقه تأسیس کرد که آن زمان تحت حکمرانی امپراتوری پارت‌ها (اشکانیان) بود. اولین صومعه در قرن هفتم ساخته شد و بعدها در قرن دهم گسترش یافت. این صومعه در دوران جنگ‌های بین امپراتوری سلجوقی و امپراتوری بیزانس در قرن‌های یازدهم و دوازدهم آسیب دید.

در اواسط قرن سیزدهم بعد از فتح این منطقه توسط هولاکو خان مغول، نوۀ چنگیز خان، توافقنامۀ صلحی میان کلیسای ارمنی و ایلخانان امضا شد و سیاست مسیحیان در این مورد ملایمت و میانه‌رویی بود. صومعه در نیمۀ دوم قرن سیزدهم بازیابی شد و تحت رهبری زکریا در سال 1330 به‌طور کامل مورد بازسازی قرار گرفت. در قرن‌های چهاردهم و پانزدهم، کلیسای سنت استپانوس در اوج نفوذِ فرهنگی و اندیشمندی خود قرار داشت و نقاشی‌ها و نگارگری‌های ارمنی در باب موضوعات دین، تاریخ و فلسفه را تولید کرد.

در اوایل قرن پانزدهم، صفویان که تازه به قدرت رسیده بودند از ارمنیان محافظت کردند، اما این منطقه در مرکز جنگ‌های صفویان با عثمانیان بود. عثمانیان در سال 1513 به ارمنستان حمله کردند. کلیسا در قرن شانزدهم به‌تدریج زوال پیدا کرد. شاه‌عباس اول در سال 1604 ساکنین این منطقه را از محل زندگی خودشان بیرون کرد و کلیسا به حال خود رها شد. بعد از سال 1650، صفویان دوباره این منطقه را به دست آورند و در اواخر قرن هفدهم کلیسا را بازیابی کردند.

در اوایل قرن هجدهم، این منطقه تحت تأثیر کشورگشایی امپراتوری روسیه بود. ایروان در سال 1827 توسط روس‌ها فتح شد و با امضای عهدنامۀ ترکمانچای، رودخانۀ ارس به‌عنوان مرز بین ایران و روسیه مشخص گردید. درنتیجه، بخشی از جمعیت این منطقه به‌ناچار به ارمنستان روسیه تغییر مکان دادند. حکمرانان حکومت قاجار به محافظت از ارمنی‌ها ادامه دادند و از بازسازی کلیسای سنت استپانوس در سال‌های 1819 تا 1825 حمایت کردند. این کلیسا در قرن بیستم چندین مرتبه مورد مرمت قرار گرفت.

برج ناقوس

این برج بر روی ایوانی بنا شده که دو طبقه داشته و به دیوار جنوبی کلیسا متصل است. گنبد این برج شکلی 8 ضلعی و هرمی دارد و در زیر آن 8 ستون قرار گرفته‌اند. عباس میرزا در فرآیند بازسازی کلیسا این برج را نیز ترمیم کرده است.

مشخصات کلی کلیسا

نام کلیسای سنت استپانوس؛ کلیسای استفانوس مقدس
علت نام‌گذاری از نام یکی از اولین ایمان‌آورندگان حضرت مسیح الهام گرفته شده است.
قدمت تاریخ دقیق ساخت این کلیسا مشخص نیست؛ محققان باور دارند که بین قرن‌های هفتم و نهم ساخته شده است.
بازسازی چهارمین مرحلۀ بازسازی کلیسا توسط عباس میرزا در سال 1243 هجری شمسی (1826 میلادی) انجام گرفت.
ویژگی‌های خاص با داشتن ویژگی‌های معماری و تزئینی فراوان، این کلیسا یکی از زیباترین کلیساهای ارمنی در جهان است.
آیا جزو میراث جهانی یونسکو است؟ بله.

پیشنهاد‌های مفید

مهم‌ترین بخش‌ها برای بازدید حتماً به کنده‌کاری‌های روی سنگ‌ها و دیوار‌های کلیسا دقت کنید
بهترین زمان برای بازدید فصل‌های بهار و تابستان
مدت‌زمان بازدید یک ساعت تا یک روز
اماکن و آثار مشابه یک بنای مشابه از این کلیسا در ساحلِ شمالیِ رودخانۀ ارس قرار دارد.
نزدیک‌ترین جاذبه‌های گردشگری کلیساهای موجود در منطقۀ درۀ ارس
پیشنهاد ویژه می‌توانید از تپه‌های زیبای اطراف کلیسا و همچنین خود کلیسا عکاسی کنید.

دسترسی به کلیسای سنت استپانوس

آدرس ایران، آذربایجان شرقی، 16 کیلومتری غرب جلفا، 3 کیلومتری جنوب رودخانۀ ارس، روستای دره شام، قزل وانک.
چگونگی دسترسی برای این مکان هیچ‌گونه خدمات حمل‌ونقل عمومی وجود ندارد.

نقشه

موقعیت مکانی کلیسای سنت استپانوس در تصویر زیر مشخص شده است. برای مشاهدۀ موقعیت کلیسا در نقشۀ گوگل، بر روی این لینک کلیک کنید.

امکانات کلیسا

دسترسی به وسایل نقلیه ندارد
دسترسی به ویلچر برای کم‌توانان ندارد
پارکینگ دارد
سرویس بهداشتی دارد
اقامتگاه ندارد
رستوران ندارد
بوفه دارد
صندوق امانات ندارد
آنتن‌دهی موبایل دارد

مزایا و معایب

مزایا:

  • طبیعتِ اطراف کلیسا بسیار زیبا و چشم‌نواز است.
  • در این منطقه آبشارهایی وجود دارند که بازدید از آن‌ها خالی از لطف نیست.
  • اگر وعدۀ ناهار همراه خود داشته باشید، می‌توانید مدت‌زمان زیادی را در این منطقه سپری کنید.

معایب:

  • دسترسی به این منطقه برای افراد ویلچری دشوار است.

تصاویر کلیسا

کلیسای سنت استپانوس

نوشته شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸ توسط سیروگشت با موضوع جاذبه های توریستی
تبلیغات چپ