نقاشی مونالیزا کجا نگهداری می‌شود و تاریخچه آن چیست؟

مونالیزا یا لبخند ژوکوند نقاشی‌ رنگ روغنی می‌باشد که توسط لئوناردو داوینچی بر روی پنل چوبِ سپیدار کشیده شده است. این اثر احتمالاً مشهورترین نقاشی در جهان محسوب می‌شود. این نقاشی بین سال‌های 1503 تا 1519 میلادی کشیده شده است؛ زمانی که داوینچی در فلورانس زندگی می‌کرد. امروزه نقاشی مونالیزا در موزۀ لوور پاریس نگهداری می‌شود و افراد زیادی برای بازدید از آن به این موزه مراجعه می‌کنند. لبخندِ رمزآلود مونالیزا و هویت نامشخص آن باعث شده تا این نقاشی همواره مورد بررسی‌های گوناگون قرار بگیرد و شگفتی افراد زیادی را برانگیزد.

نقاشی مونالیزا

سوژۀ نقاشی

این نقاشی پرترۀ نیم‌تنۀ زنی را به تصویر می‌کشد که در پس‌زمینۀ آن منظره‌ای دوردست دیده می‌شود. البته این توصیف ساده‌ای از ترکیب‌بندیِ استانداردِ داوینچی و دستاورد اوست. نمای سه‌ربعی نقاشی باعث می‌شود تا موقعیت مونالیزا به سمت بازدیدکننده بچرخد. این نما از حالت استاندارد پرتره در هنر ایتالیایی فاصله دارد و به همین دلیل به‌سرعت به عرفی برای تمام پرتره‌ها تبدیل شد و این رویکرد همچنان در قرن 21 ادامه دارد. چهرۀ کمی تندیسی‌شکلِ سوژه مهارت داوینچی در اسفوماتو را نشان می‌دهد و درک او از ماهیچه‌بندی و جمجمۀ زیر پوست را نمایان می‌سازد. سرپوشِ باظرافت نقاشی‌شده، گیسوی بادقت آراسته‌شده، و دقت در تاخوردگی لباس نشان‌دهندۀ ملاحظاتِ دقیق و شکیبایی بی‌پایانِ لئوناردو است. بعلاوه، دقت در پیچ‌وخم‌های گیسو و لباس سوژه در دره‌ها و رودخانه‌های پشت او نیز دیده می‌شود. هارمونی موجود در این نقاشی – به‌خصوص هارمونی لبخندِ ملایم سوژه – ایدۀ داوینچی از پیوند کائنات که متصل‌کنندۀ انسان و طبیعت است را بازتاب می‌کند و باعث می‌شود تا این نقاشی دیدگاه داوینچی را تا قرن‌ها در خود حفظ کند. با تلفیق سوژه و منظرۀ پشت آن، نقاشی مونالیزا به استانداردی برای تمام پرتره‌های بعد از خود تبدیل شد.

حدس‌ها و بحث‌های فراوانی دربارۀ هویت سوژۀ پرتره وجود دارد. محققین و تاریخ‌دانان برداشت‌های فراوانی در این مورد داشته‌اند و افراد گوناگونی را به این پرتره نسبت داده‌اند؛ ازجمله لیزا دل ژوکوندو، همسرِ بازرگانِ فلورانسی فرانسکو دی بارتولومئو دل ژوکوندو که عنوان «لبخند ژوکوند» نیز در همین نام ریشه دارد. نسبت دادن این هویت به نقاشی برای اولین بار در سال 1550 میلادی توسط جورجو وازاریِ تذکره‌نویس مطرح شد. نظریۀ دیگر این است که سوژۀ پرتره، کاترینا، مادرِ داوینچی است. این برداشت توسط زیگموند فروید و افراد دیگری مطرح شد که فکر می‌کردند لبخندِ رمزآلودِ مونالیزا از خاطرۀ لبخندِ کاترینا و احتمالاً به‌طور ناخودآگاه الهام گرفته شده است. سومین برداشت این بود که نقاشی درواقع پرترۀ خودِ داوینچی است؛ چراکه ویژگی‌های صورتی سوژه و لئوناردو به یکدیگر شبیه‌اند. برخی محققین می‌گویند که داوینچی خود را به شمایل یک زن درآورده است تا نقاشی را به یک معما تبدیل سازد. هویتِ سوژۀ نقاشی هنوز به‌طور دقیق مشخص نشده است. در قرن 21 همواره تلاش شده است تا با آزمایش DNA لیزا دل ژوکوندو و بازسازی چهرۀ او به این بحث خاتمه داده شود، اما نتایج قاطع نبوده‌اند.

نقاشی مونالیزا

تاریخچه

لئوناردو داوینچی کشیدنِ نقاشی مونالیزا را حدوداً در سال 1503 آغاز کرد و در سال 1519 در کارگاه خود از دنیا رفت. او احتمالاً در طی چندین سال به‌طور متناوب بر روی نقاشی کار کرده است و لایه‌های نازکی از رنگ روغن را در زمان‌های مختلف به آن افزوده است. ترک‌های کوچکِ نقاشی در سراسر اثر دیده می‌شوند، اما این ترک‌ها در قسمتِ دستان بیشتر نمود دارند و لایه‌های نازک‌تر رنگ روغن در این بخش‌ نشانگر سال‌های آخر عمر داوینچی است.

پادشاه فرانسوی، فرانسوای اول که داوینچی آخرین سال‌های عمرش را در بارگاه او سپری کرد، نقاشی مونالیزا را بعد از مرگ لئوناردو به دست آورد و  به بخشی از کلکسیون سلطنتی تبدیل شد. این نقاشی قرن‌ها در کاخ‌های فرانسوی پنهان بود، تا زمانی که در حین انقلاب فرانسه (1787 تا 1799) شورشیان کلکسیون سلطنتی را جزو اموال مردم دانستند و آن را از چنگ بارگاه سلطنتی درآوردند. این نقاشی در دوره‌ای بر روی دیوار اتاق خواب ناپلئون آویزان بود و سپس در اوایل قرن نوزدهم به موزۀ لوور انتقال داده شد.

در سال 1911 نقاشی دزدیده شد و فوراً توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد. مردم به سمت موزۀ لوور هجوم بردند تا فضایِ خالیِ نقاشی را مشاهده کنند. رئیس بخش نقاشی‌های موزه استعفا داد و حتی گیوم آپولینرِ شاعر و پابلو پیکاسو به‌عنوان مظنون دستگیر شدند. دو سال بعد از دزدی یک دلال آثار هنری به مسئولین محلی خبر دارد که مردی سعی دارد نقاشی مونالیزا را به او بفروشد. پلیس نقاشی را در صندوق عقبِ ماشینی که متعلق به ویسنزو پروگیا بود پیدا کرد؛ مهاجر ایتالیایی که مدت زمان کمی در بخش نقاشی‌های موزۀ لوور کار کرده بود. او به همراه دو کارمند دیگر موزه نقاشی را از دیوار جدا کرده و آن را شب تا صبح در کمدی پنهان کرده بودند و سپس صبح به همراه نقاشی پا به فرار گذاشتند. پروگیا دستگیر و دادگاهی شد و به زندان رفت.

در طول جنگ جهانی دوم، نقاشی مونالیزا آسیب‌پذیرترین اثر هنری در موزۀ لوور بود و به مکان‌های مختلفی در روستاهای فرانسه منتقل گردید و در سال 1945 بعد از برقراری صلح به موزه برگردانده شد. در سال 1963 این نقاشی سفری به آمریکا داشت و با نصب شدن در موزۀ هنر متروپولیتن در نیویورک و گالری ملی هنر در واشینگتن به مدت شش هفته، روزانه نزدیک به 40 هزار بازدیدکننده را به خود جذب کرد. این نقاشی همچنین در سال 1974 سفری به توکیو و مسکو داشت.

منبع: britannica.com

نوشته شده در ۳ تیر ۱۳۹۸ توسط سیروگشت با موضوع جاذبه های توریستی
تبلیغات چپ