دریای خزر | هرآنچه باید بدانید

دریای خزر یا دریای کاسپی بزرگ‌ترین پهنۀ آبیِ احاطه‌شده توسط خشکی بر روی کرۀ زمین است و در بسیاری از موارد آن را به‌عنوان بزرگ‌ترین «دریاچه» در جهان طبقه‌بندی می‌کنند. دریای خزر در داخل حوضۀ بسته قرار دارد (درون‌ریزش ندارد) و موقعیت مکانی آن بین قاره‌های اروپا و آسیا است.

دریای خزر

مرز 5 کشور به دریای خزر ختم می‌شود: از شمال شرقی قزاقستان، از جنوب شرقی ترکمنستان، از جنوب ایران، از جنوب غربی آذربایجان و از شمال غربی روسیه. این دریای طویل از شمال تا جنوب 1030 کیلومتر طول دارد، اما عرض آن به‌طور میانگین تنها 320 کیلومتر است که در عریض‌ترین نقطه به 435 کیلومتر می‌رسد.

مساحت سطحِ دریـای خزر 371 هزار کیلومترمربع بوده و سطح آن 28 متر پایین‌تر از سطح دریا قرار دارد. حداکثر عمق این دریا 1025 متر است و متوسطِ عمق آن 211 متر پایین‌تر از سطح دریا می‌باشد. حجم آب دریای خزر حدود 78200 کیلومترمکعب است.

دریای خزر 40 تا 44 درصد از آب‌های دریاچه‌ای کرۀ زمین را تشکیل می‌دهد. درجۀ شوری آب این دریا تقریباً 1.2 درصد (12 g/l) است که نسبت به اغلب دریا‌های دیگر، حدود یک‌سوم می‌باشد.

حوضۀ آبریزِ دریای کاسپی حدود 3625000 کیلومترمربع است. رودهای ولگا، اورال، امبا، کُر و تِرِک به دریای خزر سرازیر می‌شوند و حدود 80 درصد از درون‌ریزِ این دریا از رود ولگا تأمین می‌شود. با‌این‌حال، این دریا هیچ خروجیِ آبی ندارد. به‌طورکلی حدود 130 رود مختلف به دریای کاسپی سرازیر می‌شوند.

این دریا در ساحل ترکمنستان یک تالابِ داخلی بزرگ دارد که با نام خلیج قره‌بغاز شناخته می‌شود. جزایر فراوانی در سراسر دریـای خزر وجود دارند که اغلب آن‌ها فاقد سکنه بوده و انسانی در آنجا زندگی نمی‌کند. طویل‌ترین جزیرۀ دریای خزر جزیره اغورجه نام دارد که طول آن 37 کیلومتر است. عریض‌ترین قسمت این جزیره 3 کیلومتر عرض دارد.

آب‌وهوای نواحی جنوب غربی و جنوبِ این دریا معمولاً گرم بوده و به دلیل تنوع نواحی مرتفع و رشته‌کوه‌ها در این نقاط، دمای هوا افزایش ناهمواری را تجربه می‌کند. تغییرات هوایی شدید در دریـای خزر باعث شده تا تنوع زیستی در آن بسیار بالا باشد.

رشته‌کوه قفقاز در سمتِ ساحلِ جنوب غربی دریا قرار داشته و رشته‌کوه البرز به‌طور موازی در ساحل جنوبی قرار دارد. همانند دریای آرال، دریای سیاه و دریاچۀ ارومیه، دریای خزر نیز بخشی از بقایایِ دریای باستانی پاراتتیس می‌باشد. این دریای باستانی حدود 5.5 میلیون سال پیش به دلیل بالاآمدگی زمین‌ساختی و کاهش سطح دریا در خشکی محصور شد.

دریای خزر

گونه‌های جانوری

حدود 850 گونۀ حیوانی و بیش از 500 گونۀ گیاهی در دریـای خزر وجود دارند. البته این اعداد برای دریایی با این وسعت نسبتاً پایین می‌باشد. بسیاری از گونه‌هایی که در این منطقه زندگی می‌کنند مختص دریای خزر هستند و در نقاط دیگر جهان یافت نمی‌شوند. دریای کاسپی 115 گونۀ مختلف از ماهی‌ها را در خود جای داده است.

تعداد زیادی از ماهیان خاویاری، ازجمله فیل‌ماهی که بزرگ‌ترین ماهیِ موجود در آب‌های شیرین جهان محسوب می‌شود، در دریـای خزر زندگی می‌کنند و تخم این ماهی‌ها بعد از فرآوری به‌عنوان خاویار مورد مصرف قرار می‌گیرد. ماهیگیریِ بیش‌ازحد در سال‌های اخیر باعث شده تا جمعیت ماهیان خاویاری با خطر مواجه شود؛ تا حدی که فعالان محیط زیست خواهان ممنوعیت صید این نوع ماهی در دریای خزر هستند.

سایر گونه‌های ماهی در دریای کاسپی عبارت‌اند از کولمه، شگ‌ماهی، ماهی سیم و سالمونِ خزر. همچنین چندین گونه از نرم‌تنان و طیفی از موجودات دریایی نظیر اسفنج‌ها در این دریا زندگی می‌کنند.

خزندگانِ بومی دریای خزر عبارت‌اند از لاک‌پشت مهمیزدار، لاک‌پشت روسی و لاک‌پشت خزری. نامِ چندین گونۀ حیوانی از این منطقه الهام گرفته شده است، نظیر کاکایی خزری، پرستوی دریایی خزر و فک خزری که تنها پستاندار آبزیِ بومیِ دریـای خزر می‌باشد.

ازآنجایی‌که دریـای خزر تنها ساحل موجود در کشورهای آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان محسوب می‌شود، مقصدی محبوب برای گردشگران داخلیِ این کشورها است. باکو، پایتخت آذربایجان بزرگ‌ترین شهر ساحلی دریـای خزر می‌باشد.

دریـای خزر در ایران ساحلی ماسه‌‌ای، پوشش گیاهی سرسبز و مناظر طبیعیِ فوق‌العاده‌ای دارد که تضادِ جالبی با زندگی شهری و آب‌وهوای خشک ایران ایجاد کرده است.

منطقۀ دریای خزر یکی از قدیمی‌ترین نواحی تولید نفت در جهان است و اهمیت آن به‌عنوان منبعی برای تولید انرژی جهانی همواره در حال افزایش می‌باشد. ذخایر نفت و گاز این منطقه بسیار قابل‌توجه هستند و اهمیت بالایی دارند.

تصاویر دریای خزر

دریای خزر دریای خزر دریای خزر

منبع: justfunfacts.com

نوشته شده در ۳۰ مرداد ۱۳۹۸ توسط سیروگشت با موضوع جاذبه های توریستی
تبلیغات چپ