شهر سوخته زابل | تاریخچه، تصاویر و موقعیت مکانی

شهر سوخته یک منطقۀ باستانی بسیار بزرگ است (151 هکتار) که با آجرهای گِلی بر روی ساحل رود هیرمند بین شهرهای زاهدان و زابل ساخته شده است و در ناحیۀ جنوب شرقی ایران در داخل استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. قدمت این شهر به عصر برنز برمی‌گردد و گروهی از انسان‌ها بین سال‌های 3200 تا 1800 پیش از میلاد مسیح در آن زندگی می‌کرده‌اند.

شهر سوخته

شهر سوخته محل زندگی چهار مرحلۀ مختلف از تمدن‌ها بوده است. قبل از این که شهر به حال خود رها شود، سه مرتبه سوزانده شده و درنتیجه افراد زیادی جان خود را در این شهر از دست داده‌اند. این رویداد باعث شده تا قبرستان بزرگی در این منطقه شکل بگیرد که بین 25 تا 40 هزار قبر باستانی را در خود جای داده است.

این منطقۀ باستانی دارای چندین تپۀ تاریخی است که در یک ردیف قرار گرفته‌اند. هر یک از این تپه‌ها در گذشته برای انجام کارهای مختلف استفاده می‌شده‌اند، مانند کارگاه‌های آموزشی، اقامت، قبرستان و موارد دیگر.

اهمیت شهر سوخته از منظر باستان‌شناسی

شکی وجود ندارد که این شهر باستانی اهمیت خود را مدیون آثار دست‌ساز تاریخی‌ای است که از زیر خاک آن کشف شده‌اند. چندین مورد از این آثار کشف‌شده نسبتاً وضعیت خوبی داشته‌اند و برخی از اشیاء خاص کشف‌شده در این منطقه نشان می‌دهند که در زمان‌های بسیار دور تمدن فوق‌العاده‌ای در بخش شرقی ایران زندگی می‌کرده است.

در ادامه فهرستی از جالب‌ترین آثار کشف‌شده در شهر سوخته را آورده‌ایم:

  • جمجمۀ دختری 14 ساله که نشانگر تلاش مردم آن زمان برای انجام جراحی مغز می‌باشد. این دختر درنهایت بر اثر بیماری‌ای که به آن مبتلا بوده فوت شده است.
  • یک جام سفالی با نقش بزی که در دور تا دور آن در موقعیت‌های مختلفی قرار دارد و در حال دویدن است. این جام درواقع قدیمی‌ترین نمونه از «انیمیشن» یا تصویر متحرک در جهان است.
  • قدیمی‌ترین تخته نرد و تاس کشف‌شده در جهان که نشان می‌دهد این بازی قدمت تاریخی دارد.
  • یک عدد چشم مصنوعی که به‌عنوان قدیمی‌ترین نمونه از چشم مصنوعی شناخته می‌شود. این چشم مصنوعی از لایۀ نازکی از طلا بر روی ماده‌ای سبک ساخته شده است.
  • یک خط‌کش 10 سانتی‌متری با دقت بالا که نشانگر مهارت بالای مردم آن زمان در علم ریاضی می‌باشد.
  • نقاشی‌های بسیار زیبا که بر روی تکه‌های چرم کشیده شده‌اند به همراه تعدادی پارچه که هریک چندین رنگ دارند.
  • گلدان مرمر خاص و زیبایی که از قبر زنی جوان (28 تا 30 ساله) کشف شده است.
  • صدها اشیاء خارق‌العاده مانند یک وسیلۀ بخور سوار‌شده بر یک آینه، ظروف شیشه‌ای رنگارنگ، گردن‌بند‌های ظریف، نگهدارنده‌های ذغال، تعدادی مُهر، ظروف سفالی، لوازم جواهرسازی و…

شهر سوخته

اهمیت شهر از منظر فرهنگی

این شهر از نظر فرهنگی بسیار غنی بوده و با فرهنگ شهر جیرفت در ارتباط بوده است. به عبارت دیگر، این منطقۀ باستانی محل زندگی برخی از مردم بوده و از منطقۀ باستانی میان‌رودان مستقل بوده است. کشفیات شهر سوخته نشان می‌دهند که این منطقه مطمئناً فرهنگ قابل‌توجه و ارزشمندی داشته است. برخی از این کشفیات عبارت‌اند از:

  • برخی از دیرین‌مردم‌شناسان باور دارند که زنان در این شهر باستانی نقش مهمی را در عرصه‌های اجتماعی، مالی و خانواده ایفا می‌کرده‌اند. مدال‌های کشف‌شده از قبر تعدادی از زنان این منطقه نشان می‌دهد که آن‌ها در زمان خود از اعضای مهم جامعه بوده‌اند.
  • اسکلت کشف‌شده از یک شترسوار حرفه‌ای نشان می‌دهد که او نقش پیک را ایفا می‌کرده و بسته‌ها و نامه‌ها را به نواحی دور می‌برده است.
  • حفاری‌های انجام‌شده در شهر سوخته نشان می‌دهند که صنف‌های مختلفی از کشاورزان و صنعتگران در زمان باستان در این شهر زندگی می‌کرده‌اند. بافنده‌هایی که در این شهر با استفاده از دندان‌های خود فرش، سبد و لوازم دیگر می‌ساختند از اصلی‌ترین صنف‌های فعال در شهر بوده‌ و وسایل مختلفی را ساخته‌اند. جالب است بدانید که تعداد زیادی دندان انسان از زیر خاک این منطقه کشف شده است.

علاوه بر این موارد، انجام کارهای مختلف و کشفیات در این دوران (مانند ساختن چشم مصنوعی، جراحی مغز، ساخت خط‌کش، تخته نرد و…) نشان می‌دهد که مردم این منطقه در عصر برنز در جنوب شرقی ایران فرهنگ غنی‌ای داشته‌اند.

شهر سوخته

سقوط شهر سوخته

محققان باور دارند که علت پایان یافتن تمدن در این منطقه ناشی از انحراف مسیرهای آبی و تغییرات اقلیمی بوده است. این منطقه در گذشته بسیار مرطوب بوده و منابع آبی زیادی داشته و مملو از درخت‌های گوناگون بوده است. ساکنین شهر سوخته برای تهیۀ سوخت از روش سوزاندن چوب استفاده می‌کرده‌اند. کاهش منابع آبی و افزایش حرارت هوا باعث شده تا ساکنین این شهر آن را ترک کرده و باعث سقوط آن شوند.

منبع: destinationiran.com

نوشته شده در ۱۸ مهر ۱۳۹۸ توسط سیروگشت با موضوع جاذبه های توریستی
تبلیغات چپ